Ανταπόκριση: Rock Hard Festival (Τεχνόπολη – Αθήνα, Ελλάδα, 11-12/9/2026)

Στη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια, έχουν καθιερωθεί αρκετά σημαντικά metal φεστιβάλ, τόσο στην Αθήνα όσο και στην περιφέρεια. Ανάμεσά τους, το Rock Hard Festival έχει καταφέρει να ξεχωρίσει ήδη από την πρώτη του διοργάνωση, όχι μόνο χάρη στα ονόματα που φιλοξενεί, αλλά κυρίως λόγω των ιδιαίτερων εκπλήξεων που επιφυλάσσει κάθε φορά στο κοινό του. Η περσινή σύμπραξη των CANDLEMASS με τον Messiah Marcolin έθεσε από νωρίς τον πήχη ψηλά και δημιούργησε προσδοκίες για ανάλογες στιγμές και στη δεύτερη διοργάνωση. Και, όπως αποδείχθηκε, οι προσδοκίες αυτές δεν έμειναν ανεκπλήρωτες.

Rock Hard Festival – Ημέρα 1η

Blood Fire Death, Stratovarius, Morgana Lefay, Primordial, Leatherhead

Την αυλαία της πρώτης ημέρας άνοιξαν οι Λαρισαίοι LEATHERHEAD, οι οποίοι κλήθηκαν να αντικαταστήσουν τους TRIUMPHER. Οι συνθήκες μόνο εύκολες δεν ήταν, καθώς η εμφάνιση πραγματοποιήθηκε υπό τον καυτό αθηναϊκό ήλιο. Παρ’ όλα αυτά, το συγκρότημα απέδειξε για ακόμη μία φορά γιατί θεωρείται ένα από τα πλέον ανερχόμενα ονόματα της νέας γενιάς του ελληνικού metal.

Το μεγάλο τους όπλο παραμένει η ενέργεια που μεταφέρουν στη σκηνή, στοιχείο που έγινε αισθητό από τα πρώτα λεπτά. Σε συνδυασμό με την πρόσφατη κυκλοφορία ενός ιδιαίτερα δυνατού άλμπουμ, γίνεται εύκολα αντιληπτό γιατί το όνομα των LEATHERHEAD συνοδεύεται από έντονο hype.

Στα περίπου 30 λεπτά που είχαν στη διάθεσή τους, παρουσίασαν ένα set που κινήθηκε τόσο γύρω από το «V.H.S.» όσο και γύρω από το ομώνυμο ντεμπούτο τους, «Leatherhead». Φυσικά, δεν θα μπορούσαν να λείψουν τα χαρακτηριστικά ινδιάνικα φτερά του Τόλη Μέκρα, τα οποία έκαναν την εμφάνισή τους στο ομώνυμο κομμάτι, με το οποίο ολοκληρώθηκε η εμφάνιση.

Η παρουσία του κοινού από νωρίς στην Τεχνόπολη έδωσε στους LEATHERHEAD την απαραίτητη ανταπόκριση και αποτέλεσε ιδανικό ξεκίνημα για το διήμερο.

Setlist

1. V.H.S.
2. Summoning the Dead
3. The Visitors
4. Equinox
5. Under Your Bed
6. Incubus
7. The Awakening (intro)
8. Leatherhead

Τη σκυτάλη πήραν οι PRIMORDIAL, μία από τις πλέον αγαπητές μπάντες του ελληνικού κοινού και ταυτόχρονα ένα συγκρότημα με ιδιαίτερα αναγνωρίσιμο μουσικό χαρακτήρα. Η ατμοσφαιρική και τελετουργική προσέγγισή τους κλήθηκε να λειτουργήσει μέσα σε ένα μάλλον αφιλόξενο, λόγω ώρας και θερμοκρασίας, περιβάλλον.

Ωστόσο, ο Alan Averill και οι συνεργάτες του δεν έδειξαν να πτοούνται. Η χαρακτηριστική σκηνική παρουσία του frontman έδωσε από νωρίς τον τόνο, με τη θηλιά στον λαιμό του να ενισχύει τη θεατρικότητα της εμφάνισης, ιδιαίτερα στο «To Hell or the Hangman».

Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η αφιέρωση πριν από το «The Coffin Ships» στον Νίκο Ζαγγογιάννη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 2021. Το set των PRIMORDIAL ήταν αναμφίβολα μικρότερο από όσο θα επιθυμούσε το κοινό, ενώ μία πιο βραδινή ώρα θα ταίριαζε περισσότερο στην ατμόσφαιρα της μουσικής τους. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και υπό αυτές τις συνθήκες, οι Ιρλανδοί επιβεβαίωσαν την ξεχωριστή θέση που κατέχουν στη metal σκηνή.

Setlist

1. As Rome Burns
2. To Hell or the Hangman
3. Victory Has 1000 Fathers, Defeat is an Orphan
4. The Coffin Ships
5. Empire Falls

Ακολούθησαν οι MORGANA LEFAY, ίσως μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις του φετινού line-up. Οι Σουηδοί είχαν ουσιαστικά παραμείνει ανενεργοί συναυλιακά τα τελευταία χρόνια και χρειάστηκε να περάσουν οκτώ ολόκληρα χρόνια μέχρι να επιστρέψουν στη σκηνή.

Η επιστροφή τους στην Αθήνα πραγματοποιήθηκε κάτω από τον καυτό ήλιο, συνθήκη που ο Charles Rytkönen σχολίασε και ο ίδιος κατά τη διάρκεια της εμφάνισης. Παρά τον περιορισμένο χρόνο, ο οποίος επέτρεψε την παρουσίαση μόλις δέκα τραγουδιών, οι MORGANA LEFAY κατάφεραν να καλύψουν σημαντικούς σταθμούς της πορείας τους, συμπεριλαμβάνοντας μάλιστα και την περίοδο LEFAY με το «The Boon He Gives».

Ανάμεσα στις κορυφαίες στιγμές ξεχώρισαν το «Master of the Masquerade», το Tolkien-ικό «To Isengard» και φυσικά το επικό «Maleficium», με το οποίο ολοκληρώθηκε το set. Ο Charles Rytkönen και οι υπόλοιποι μουσικοί έδειχναν να γουστάρουν και ο ενθουσιασμός πέρασε και στο κοινό. Δεν ήταν και λίγοι άλλωστε αυτοί που ακολουθούν τους MORGANA LEFAY εδώ και χρόνια και δεν πίστευαν ότι θα τους έβλεπαν ξανά ζωντανά.

Προς το τέλος, ο Charles άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας εμφάνισης των MORGANA LEFAY, χωρίς πάντως να δώσει κάποια συγκεκριμένη υπόσχεση.

Setlist

1. The Source of Pain
2. Rooms of Sleep
3. Master of the Masquerade
4. Another Dawn
5. Hollow
6. I Roam
7. The Boon He Gives
8. To Isengard
9. In the Court of the Crimson King
10. Maleficium

Οι STRATOVARIUS είναι μία μπάντα που στα μάτια μου βγάζει μια μεγαλοσύνη. Στα τραγούδια τους, στη σκηνική τους παρουσία, στον τρόπο που ο Timo Kotipelto κινείται πάνω σε αυτή. Ακόμα και στον τρόπο που ο υπέροχος Jens Johnansson μεταχειρίζεται τα πλήκτρα. Την Παρασκευή είχα τη χαρά να τους απολαύσω για πρώτη φορά ζωντανά και απλά μου επιβεβαίωσαν όλα τα παραπάνω.

Η συγκεκριμένη εμφάνιση είχε έναν επιπλέον λόγο να θεωρείται ξεχωριστή, καθώς το συγκρότημα παρουσίασε ένα ειδικό set βασισμένο κυρίως στην περίοδο των ’90s. Η επιλογή αυτή προκάλεσε έντονη ανταπόκριση από το κοινό, ακόμη κι αν δύο τραγούδια, τα «Phoenix» και «Hunting High and Low», προέρχονται από το 2000.

Η επικοινωνία με το κοινό ήταν διαρκής, χωρίς υπερβολές, ενώ διάχυτη ήταν η αίσθηση ότι επρόκειτο για μία ιδιαίτερη συγκυρία. Ένα αντίστοιχο set από τους STRATOVARIUS δεν είναι εύκολο να επαναληφθεί, γεγονός που έδωσε επιπλέον βάρος στη συγκεκριμένη εμφάνιση.

Την ίδια στιγμή, η προσέλευση του κόσμου έφτασε στο αποκορύφωμά της, με την Τεχνόπολη να γεμίζει σε μεγάλο βαθμό και να επιβεβαιώνει την ισχυρή σχέση των STRATOVARIUS με το ελληνικό κοινό.

Setlist

1. Destiny
2. Phoenix
3. The Kiss of Judas
4. S.O.S.
5. Stratosphere
6. 4000 Rainy Nights
7. Black Diamond
8. Paradise
9. Speed of Light
10. Hunting High and Low

Παρά το γεγονός ότι οι STRATOVARIUS βρίσκονται πιο κοντά στα προσωπικά μου ακούσματα, η εμφάνιση που ξεχώρισε περισσότερο ήταν αυτή των BLOOD FIRE DEATH, της all-star tribute μπάντας που δημιουργήθηκε προς τιμήν των θρυλικών BATHORY και της μουσικής κληρονομιάς του Quorthon.

Η παρουσία του μπασίστα Frank Melander αποτέλεσε τον συνδετικό κρίκο με τους BATHORY, ενώ η συμμετοχή μιας σειράς κορυφαίων μουσικών της extreme metal σκηνής προσέδωσε στο εγχείρημα ιδιαίτερο βάρος. Πίσω από την ιδέα βρίσκεται ο Erik Danielsson των WATAIN, ενώ στη σύνθεση συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, οι Faust (DJEVEL), Blasphemer (VLTIMAS), Apollyon (AURA NOIR), Grutle Kjellson (ENSLAVED) και, ως προσθήκη της τελευταίας στιγμής, ο επιβλητικός Ihsahn (EMPEROR).

Η μουσική χρονοκάψουλα των BLOOD FIRE DEATH μας μετέφερε κυρίως στη δεκαετία του ’80 και στα πρώτα χρόνια των BATHORY. Το υλικό παρουσιάστηκε με σεβασμό στην αυθεντική του μορφή, αποδεικνύοντας ότι το συγκεκριμένο εγχείρημα δεν περιορίζεται σε μία ακόμη tribute μπάντα που αναπαράγει και εκμεταλλεύεται εμπορικά απλώς γνωστά τραγούδια.

Η ανταπόκριση του κοινού ήταν ανάλογη. Παρότι η προσέλευση είχε μειωθεί σε σχέση με την εμφάνιση των STRATOVARIUS, κάτι απολύτως αναμενόμενο λόγω της διαφορετικής μουσικής κατεύθυνσης, μπροστά στη σκηνή επικράτησε ο απαραίτητος πανικός. Η εμφάνιση των BLOOD FIRE DEATH απέδειξε ότι υπάρχει χώρος για μία τέτοια παραγωγή και, δεδομένης της δυναμικής της, μία παρουσίαση σε κλειστό χώρο θα αποτελούσε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα προοπτική.

Setlist

1. A Fine Way to Die
2. The Rite of Darkness
3. Enter the Eternal Fire
4. For All Those Who Died
5. Born for Burning
6. Call From the Grave
7. Shores in Flames
8. Raise the Dead
9. The Return of Darkness and Evil
10. Sacrifice
11. Woman of Dark Desires
12. Blood Fire Death

Rock Hard Festival – Ημέρα 2η

Angra, Udo Dirkschneider, Blaze Bayley, Frank Blackfire, Dreamlord

Η δεύτερη ημέρα του Rock Hard Festival κινήθηκε στο ίδιο νοσταλγικό και ιστορικό πλαίσιο, με το πρόγραμμα να δίνει ιδιαίτερο βάρος σε εμβληματικές μορφές και συγκροτήματα του Heavy και Thrash Metal. Την έναρξη ανέλαβαν οι Έλληνες βετεράνοι thrashers DREAMLORD, έχοντας μπροστά τους το δύσκολο έργο να βάλουν από νωρίς το κοινό στο κλίμα.

Η προσέλευση ήταν μικρότερη σε σχέση με την πρώτη ημέρα, ωστόσο οι φίλοι της μπάντας έδωσαν δυναμικό «παρών», με αρκετές μπλούζες των DREAMLORD να ξεχωρίζουν στο κοινό και την ανταπόκριση να είναι έντονη από τα πρώτα λεπτά. Το set άνοιξε με το «Out for Blood» από το πρώτο άλμπουμ της μπάντας και στη συνέχεια επικεντρώθηκε στο πιο πρόσφατο «Artificial Imprisonment».

Οι DREAMLORD υπηρετούν ένα αυθεντικό thrash metal ιδίωμα και η επιλογή τους αποδείχθηκε απόλυτα ταιριαστή με όσα θα ακολουθούσαν. Όπως ανέφερε και ο Μπάμπης Παλαιογιώργος από τη σκηνή, η συγκεκριμένη εμφάνιση είχε ιδιαίτερη σημασία για την μπάντα, καθώς της έδινε την ευκαιρία να μοιραστεί τη σκηνή με μουσικούς που αποτέλεσαν είδωλα της νεότητάς τους.

Η μαγεία της μουσικής και η απόδειξη ότι ποτέ δεν πρέπει να τα παρατάς αφού δεν ξέρεις πώς μπορεί να τα φέρει η ζωή.

Setlist

1. Out for Blood
2. Global Decay
3. Kill the Serpent
4. Artificial Imprisonment
5. This War is Mine

Λίγες μόλις ημέρες μετά την εμφάνισή του στο Gagarin με τους Βραζιλιάνους THE TROOPS OF DOOM, ως support στους SACRED REICH, ο Frank Blackfire επέστρεψε στη σκηνή της Αθήνας. Αυτή τη φορά, όμως, το πρόγραμμα ήταν διαφορετικό και ιδιαίτερα ενδιαφέρον, καθώς περιλάμβανε ένα ειδικό set με τραγούδια κυρίως από την περίοδο των SODOM, αλλά και των KREATOR, καλύπτοντας κυρίως τη δεκαετία του ’80 και τις αρχές των ’90s.

Η εμφάνιση ξεκίνησε με το «Victims of Society», από το προσωπικό άλμπουμ του Blackfire «Back on Fire», για να ακολουθήσουν στη συνέχεια οι πραγματικά μεγάλες στιγμές του set. Το «Agent Orange» προκάλεσε έντονη αντίδραση, με το κοινό να τραγουδά μαζί με τη μπάντα, ενώ πριν από το «Remember the Fallen» ο Blackfire αναφέρθηκε ξεκάθαρα στον αντιπολεμικό χαρακτήρα του τραγουδιού εν μέσω μίας πολύ δύσκολης παγκόσμιας συγκυρίας που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια.

Ο Blackfire ζήτησε και πήρε και ένα κάτι σαν moshpit με μερικούς σκληροπυρηνικούς να τρέχουν γύρω γύρω και να το διασκεδάζουν με την ψυχή τους. Το ίδιο βέβαια έκανε και η τριάδα επί σκηνής που δεν φάνηκε να επηρεάζεται από ζέστη που ακόμα μας ταλαιπωρούσε.

Με δεδομένη την ενέργεια που εξακολουθεί να βγάζει επί σκηνής, θα είχε ενδιαφέρον να τον δούμε συχνότερα σε ανάλογες εμφανίσεις, είτε μέσα από τους SODOM είτε μέσα από ένα αντίστοιχο προσωπικό project.

Setlist

1. Victims of Society
2. Renewal (Kreator cover)
3. People of the Lie (Kreator cover)
4. Agent Orange (Sodom cover)
5. Sodomy and Lust (Sodom cover)
6. Remember the Fallen (Sodom cover)
7. Bombenhagel (Sodom cover)

Η νοσταλγική επιστροφή στις ένδοξες δεκαετίες του παρελθόντος συνεχίστηκε με τον Blaze Bayley, έναν καλλιτέχνη που έχει αναπτύξει ιδιαίτερη σχέση με το ελληνικό κοινό. Αυτή τη φορά, το set ήταν αφιερωμένο αποκλειστικά σχεδόν στην περίοδο της θητείας του στους IRON MAIDEN και στα δύο άλμπουμ που ηχογράφησε με το θρυλικό συγκρότημα.

Τραγούδια όπως τα «Lord of the Flies», «The Clansman» και «Man on the Edge» έτυχαν ιδιαίτερα θερμής υποδοχής, με το τελευταίο μάλιστα να συνοδεύεται από ένα μικρό moshpit. Η απουσία του «The Sign of the Cross» αποτέλεσε ίσως τη μεγαλύτερη έκπληξη του set, μιας και μιλάμε για το χαρακτηριστικότερο τραγούδι εκείνη της περιόδου.

Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε και η σύντομη ομιλία του Bayley σχετικά με την ανάγκη να πιστεύουμε στον εαυτό μας και να μην επιτρέπουμε στις αρνητικές απόψεις των άλλων να καθορίζουν τις επιλογές μας. Το μήνυμα είχε ιδιαίτερο βάρος, δεδομένου ότι ο ίδιος έχει μιλήσει πολλές φορές για τις δυσκολίες που αντιμετώπισε κατά τη διάρκεια και μετά την περίοδο των IRON MAIDEN.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική της στάσης του ήταν η εικόνα του κατά τη διάρκεια του set του Udo Dirkschneider. Ο Bayley βρέθηκε σε μια γωνιά δίπλα στη σκηνή, με μια μπύρα στο χέρι και δε σταμάτησε να βγάζει φωτογραφίες και να συνομιλεί με το κοινό. Μια απλή, ανθρώπινη στιγμή που ταίριαζε απόλυτα με την εικόνα ενός καλλιτέχνη που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το κοινό του με εμφανή σεβασμό και που εκτιμάει κάθε στιγμή που βρίσκεται στη σκηνή.

Setlist

1. Doctor Doctor (UFO cover, instrumental only)
2. Lord of the Flies
3. Justice of the Peace
4. Judgement of Heaven
5. Born as a Stranger
6. The Clansman
7. Man on the Edge
8. Futureal
9. The Angel and the Gambler (shortened)

Επόμενος στη σκηνή ανέβηκε ακόμη μία εμβληματική μορφή του Heavy Metal, ο Udo Dirkschneider. Ο Γερμανός τραγουδιστής είχε υποσχεθεί ένα set βασισμένο στην κλασική περίοδο των ACCEPT και τήρησε την υπόσχεσή του, παρουσιάζοντας μια σειρά από τραγούδια που έχουν γράψει τη δική τους ιστορία στο είδος.

Η εμφάνιση άνοιξε ιδανικά με το «Fast as a Shark», ενώ στη συνέχεια ακολούθησαν ύμνοι όπως τα «Midnight Mover», «Metal Heart», «Princess of the Dawn» και φυσικά το «Balls to the Wall». Το τελευταίο προκάλεσε μία από τις πιο έντονες αντιδράσεις της βραδιάς, με το κοινό να τραγουδά μαζικά.

Ο ήχος παρουσίασε αισθητή βελτίωση σε σχέση με την προηγούμενη εμφάνιση του Blaze Bayley, επιτρέποντας στα τραγούδια να αποδοθούν με μεγαλύτερη καθαρότητα και όγκο. Από την άλλη, ένα ή δύο επιπλέον τραγούδια θα ήταν ευπρόσδεκτα, εφόσον υπήρχε η δυνατότητα να περιοριστούν ελαφρώς τα εκτενή instrumental σημεία, τα πολλά, εξαιρετικά σόλο και η αλληλεπίδραση με το κοινό.

Σε κάθε περίπτωση, ο Udo απέδειξε ότι το κλασικό Heavy Metal εξακολουθεί να έχει ισχυρή θέση στις προτιμήσεις του ελληνικού κοινού.

Setlist

1. Fast as a Shark
2. Living for Tonite
3. Midnight Mover
4. Breaker
5. Metal Heart
6. Up to the Limit
7. Princess of the Dawn
8. Balls to the Wall
9. Burning

Το φεστιβάλ είχε ήδη δημιουργήσει από την πρώτη του χρονιά την παράδοση των ειδικών εκδόσεων και συνεργασιών που απευθύνονται αποκλειστικά στο κοινό του. Η φετινή συνεργασία με τους ANGRA κινήθηκε στην ίδια λογική, καθώς κυκλοφόρησε σε περιορισμένο αριθμό βινυλίων το ιστορικό «Holy Land», το οποίο συμπλήρωσε φέτος 30 χρόνια από την κυκλοφορία του.

Η αρχική υπόσχεση έκανε λόγο για παρουσίαση ολόκληρου του άλμπουμ, κάτι που τελικά δεν συνέβη, καθώς ακούστηκαν τέσσερα τραγούδια από το «Holy Land». Παράλληλα, εκπροσωπήθηκε και το πιο πρόσφατο «Cycles of Pain» με τα δύο μέρη του «Tide of Changes», ενώ ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα είχε το «Wuthering Heights» της Kate Bush.

Η επιστροφή του Kiko Loureiro ως guest αποτέλεσε έναν ακόμα κράχτη αλλά το βασικό ήταν ότι οι ANGRA μας ταξίδεψαν για ακόμα μία φορά σε πιο αγνές και αληθινές εποχές με συνοδεία αυτό το βραζιλιάνικο ταπεραμέντο που μας ταιριάζει.  Το set μπορεί να μην ήταν τελικά αυτό που περίμεναν οι περισσότεροι, ωστόσο οι ANGRA κατάφεραν να κλείσουν τη δεύτερη ημέρα με έναν τρόπο που παρέπεμπε στις πιο κλασικές στιγμές της ιστορίας τους. Σύμφωνα πάντως με τους διοργανωτές, αυτή η αλλαγή στο set ήταν επιλογή του management της μπάντας και δεν υπήρχε σχετική ενημέρωση.

Setlist

1. Carry On
2. Tide of Changes – Part I
3. Tide of Changes – Part II
4. Nothing to Say (Crossing recorded intro)
5. Silence and Distance (Queen – The Show Must Go On piano intro)
6. Carolina IV
7. Make Believe
8. Angels and Demons
9. Wuthering Heights (Kate Bush cover)
10. Nova Era (In Excelsis recorded intro)

Με αυτόν τον τρόπο ολοκληρώθηκε μία ακόμη διοργάνωση του Rock Hard Festival, ενός θεσμού που, μόλις από τη δεύτερη χρονιά του, δείχνει να αποκτά τη δική του ξεχωριστή ταυτότητα.

Σε οργανωτικό επίπεδο, η εικόνα ήταν απολύτως θετική, με τη συνεργασία με την Τεχνόπολη να συνεχίζεται χωρίς ουσιαστικά προβλήματα. Ο ήχος παρουσίασε ορισμένες αδυναμίες σε συγκεκριμένα sets, κυρίως στους DREAMLORD, τον Blaze Bayley και τους ANGRA, χωρίς ωστόσο τα προβλήματα αυτά να επηρεάσουν καθοριστικά τη συνολική εμπειρία ενώ η ανταπόκριση του κοινού παρέμεινε δυναμική και μαζική και τις δύο ημέρες.

Σε συνέντευξή του στο περιοδικό μας, ο Σάκης Φράγκος, ο ιθύνων νους πίσω από το φεστιβάλ, είχε επισημάνει ότι πρόθεσή του είναι να συνεχίσει το Rock Hard Festival όσο αυτό μπορεί να προσφέρει κάτι διαφορετικό και ξεχωριστό στο κοινό, αποφεύγοντας τη λογική ενός ακόμη συμβατικού metal festival.

Και αυτή ακριβώς η φιλοσοφία είναι που δημιου

ργεί ήδη την περιέργεια για την επόμενη διοργάνωση. Τι μπορεί να βρίσκεται στο πλάνο για το 2027 και, κυρίως, ποια θα είναι η επόμενη τρελή ιδέα που θα μεταφερθεί στη σκηνή της Τεχνόπολης; Αν οι δύο πρώτες χρονιές αποτελούν ένδειξη, τότε (σχεδόν) τα πάντα μπορούν να συμβούν!

Ανταπόκριση: Κώστας Μπουντούκος

Φωτογραφίες: Σοφία Μπαλή